Srpska masonerija u XIX veku

U Srbiji prva loža se javlja početkom 19. veka i ona se nalazila u beogradskoj tvrđavi. Na njenom čelu je bio čuveni Mustafa-paša “srpska majka”. Loža se zvala “Ali-Koč”, a njen sastav pretežno je činio turski i grčki element. U ovu ložu je dolazio i poznati grčki revolucionar Riga od Fere, koga su dahije, kako je poznato, pošto su zadavili Mustafa-pašu, uhvatili i obesili na zidinama beogradskog Grada.

Od Srba članovi ove lože su bili Petar Ičko, resavski vojvoda Janko Katić i prvi srpski “popečitelj prosveštenija” Dositej Obradović, koji je u masonsku organizaciju primljen u loži u Nemačkoj (Lajpcig).

Loža “Ali-Koč” se još pominje u jednom poverljivom izveštaju u Bečkom arhivu 1848. godine čime se potvrđuje da je ona delovala i u tom razdoblju.

Istaknutiji masoni u tom periodu su bili: knez Mihailo, pesnik Sima Milutinović-Sarajlija, mitropolit Stratimirović, vladika Josip Šaka benda i drugi.

Prva srpska loža novijeg vremena osnovana je u vreme srpsko-turskih ratova (1876-1878). Lože su osnovali italijanski dobrovoljci koji su učestvovali na srpskoj strani. Osnovana je 1876. godine u Beogradu sa nazivom “Luce di Balcano”-“Svetlost Balkana”, a radila je pod italijanskom zaštitom.

Pored ostalih, njeni članovi su bili: S.R. Popović, profesor Velike škole i ministar Svetomir Nikolajević, profesor Velike škole i kasnije predsednik vlade, slikar Đoka Milovanović, Mića Ljubibratić i drugi.

Godine 1883. u vreme Timočke bune, obe ove lože prestaju da postoje.

Ubrzo posle toga, pod zaštitom Velike lože u Rimu, stvorena je loža “sloga, rad i postojanost”.

Konačno, kako je navedeno, 2. februara 1891. godine osnovana je “Srpska nezavisna slobodno-zidarska loža Pobratim”, pod zaštitom Velike simbolične lože Ugarske (osnovane 1870).

Njeni osnivači su bili: Đorđe Vajfert, Svetomir Nikolajević, Tih J. Marković, Andra Đorđević, Sreta Stojković, Branko Bošković, Maksa Antonijević, Đoka Milovanović, Milorad Terzibašić, Stevan Mokranjac i Dimitrije G. Biba.

Aneksija Bosne i Hercegovine je bila povod da se loža “Pobratim” proglasi nezavisnom.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *